Match Momentum ontcijferd: hoe de grafiek bepaalt welk team dreigt te scoren
Match Momentum is een statistisch model dat tijdens WK-wedstrijden zichtbaar wordt gemaakt als een golvende grafiek, ontworpen om aan te geven welk team op elk moment het dreigendst is. Het systeem, gebaseerd op de zogenaamde Possession Value-statistiek, werd begin 2019 ontwikkeld en is inmiddels ook in de Premier League standaard. Nils Mackay en Jonny Whitmore van Stats Perform leggen uit hoe het werkt en of drinkpauzes het momentum werkelijk beïnvloeden.
De grafiek achter het scherm
Tijdens vrijwel elke WK-wedstrijd verschijnt dezelfde beeldschermgrafiek: Match Momentum. Het golvende lijntje linksonder op het scherm is de FIFA's manier om televisiespectators inzicht te geven in welke ploeg gedurende verschillende fases van de wedstrijd het meest bedreigend optrad. Het concept is relatief jong—ontwikkeld tijdens de coronajaren—maar wint in de voetbalwereld snel aan aanzien. Premier League-fans zien het inmiddels al twee seizoenen voorbijkomen bij wedstrijdverslagen. Toch blijft voor veel kijkers onduidelijk hoe het systeem precies bepaalt wie het 'momentum' in handen heeft.
Ontstaan van een statistisch model
Nils Mackay, die het momentum-model als datawetenschapper van Stats Perform heeft ontwikkeld en nu voor Italiaanse voetbalclub Como werkt, schetst de ontstaansgeschiedenis. Begin 2019 kreeg zijn organisatie een vraag van een Premier League-club: welke invloed heeft momentum op scoringskansen, en kan een team het momentum tijdens een wedstrijd bewust sturen? Samen met een collega begon Mackay te brainstormen en construeerde hij een systeem. Het cruciale moment kwam toen zij het model vergeleken met datgene wat zij met het blote oog waarnam—en tot hun eigen verbazing bleken de getallen overeen te komen met hun waarneming. In de jaren daarna raffineerde het team het model en zag het zich wereldwijd overnomen. De FIFA-grafiek die tijdens het WK te zien is, volgt hetzelfde principe als Mackays originele ontwikkeling.
Possession Value als grondslag
De werking van het momentum-model berust op een metriek genaamd Possession Value. Voor iedere actie op het veld—of het een pass, kopduel of tackle betreft—berekent het algoritme of die actie de doelkans vergroot. Mackay licht toe: 'Voor elke spielsituatie kun je bepalen: dit is de waarschijnlijkheid dat er in de komende tien seconden wordt gescoord.' Het team met volgens het model de grootste scoringskans in die tien seconden ontvangt een pluspunt in de grafiek. Zodra het balbezit overgaat naar de tegenstander en die voert enkele snelle passes uit, kan de grafieklijn onmiddellijk kantelen. Jonny Whitmore, Director of Analytics bij Stats Perform, benadrukt dat het model enkel per minuut aangeeft welk team het dreigendst is—en waarschuwt tegen overinterpretatie: 'Verdient een team met meer momentum ook echt de winst? Dat hangt van veel factoren af. Ploegen met countersystematiek zullen laag momentum tonen, maar kunnen toch terecht winnaars zijn.'
Kritiek versus verdediging
Tegenstanders betogen dat de momentum-grafiek slechts visualiseert wat televisiekijkers al voelen—geen meerwaarde dus. Whitmore verwerpt die kritiek als voorbarig. 'Het eerste wat ik doe na een gemiste wedstrijd, is het momentum-verslag raadplegen, omdat het een precieke chronologische samenvatting vormt die het hele verhaal vertelt en ons onbevooroordeeld naar het duel laat kijken.' Als voorbeeld haalt hij de WK-halve finale Engeland-Argentinië aan: hij had de indruk dat Argentinië dominant was, maar bleek achteraf—door de grafiek—dat de eerste 50 tot 60 minuten veel wilder golfden dan zijn geheugen suggereerde.
Het drinkpauze-effect op het momentum
Veel analisten stellen vast dat de verplichte drinkpauzes op het WK het wedstrijdmomentum aanzienlijk kunnen verstoren. Nederland-Zweden is een aanleiding: de Oranje liep snel uit naar 2-0, maar na de eerste drinkpauze keerde het tij. Mackay nuanceert: 'Er zijn analyses gepubliceerd, sommigen concluderen een mild effect, anderen twijfelen. De steekproef is nog klein genoeg om voorzichtig te zijn.' Whitmore voegt toe: 'Mijn intuïtie zegt dat drinkpauzes invloed hebben, maar mijn cijfers spreken nog niet zo helder. Op dit WK noteerden wij in 56 procent van de wedstrijden geen merkbare momentum-verschuiving rond drinkpauzes—dus meer dan de helft.' Hij poneert evenwel dat ook in competities zonder drinkpauzes, zoals de Premier League, het eerste kwart doorgaans minder spectaculair oogt en meer kansen pas in het tweede kwart ontstaan.
Related
Source: Via NOS Voetbal
Comments
- Be the first to comment.