Hoe Congo's voetbalelftal een zeldzame bron van nationale eenheid werd
Congos voetbalelftal is uitgegroeid tot een zeldzame bron van nationale eenheid in een immens land dat zich uitstrekt over meer dan 2,3 miljoen vierkante kilometer en verdeeld is over honderden etnische gemeenschappen. De recente successen van de Leoparden, waaronder een zege op Oezbekistan en gelijkspel tegen Portugal, hebben zelfs in door rebellengroepen bezet gebied in het oosten mensen samgebracht om samen het volkslied te zingen en nationale trots uit te dragen, wat veel verdient heeft bereikt wat politiek en conflict niet konden. De selectie weerspiegelt het moderne Congo, met 21 van de 26 spelers die buiten het land zijn opgegroeid en door diaspora-gemeenschappen in Noord-Amerika worden gesteund, wat voetbal voor enkele weken tot een symbool van gezamenlijke identiteit maakt.
Wissa's woorden raken een open zenuw
Na de overwinning op Oezbekistan was Yoane Wissa niet bezig met zijn eigen doelpunten. De 29-jarige Newcastle United-aanvaller dacht aan thuis. "We verdienen het om tegen Engeland te spelen", zei hij na de loting. "We hebben er hard voor gewerkt. En in ons land is dat niet vanzelfsprekend. Er is oorlog in het oosten van Congo. Elke keer als we dit shirt aantrekken, denken we aan hen." Die woorden zijn niet zomaar retoriek. In 2022 bracht Wissa een deel van zijn vakantie door in de Noord-Kivu-regio — een ongewone keuze voor een Premier League-speler van zijn niveau. Oost-Congo wordt in de internationale beeldvorming vrijwel altijd herleid tot beelden van oorlog, ontheemding en grondstoffen gewonnen uit met bloed doordrenkte grond. Wissa liet iets anders zien: groene heuvels, vulkanische landschappen, meren en zeldzame wildlife. In Kivu wordt hij bewonderd, niet alleen omdat hij doelpunten maakt in de Premier League, maar omdat hij mensen eraan herinnerde dat hun regio veel meer is dan een slagveld.
Een land groter dan de verbeelding
De schaal van de DR Congo is moeilijk te bevatten. Met een oppervlakte van ruim 2,3 miljoen vierkante kilometer — ruwweg tien keer zo groot als het Verenigd Koninkrijk — strekt het land zich uit van de Atlantische Oceaan in het westen tot aan de vulkanen en hoogvlaktes aan de grens met Rwanda en Uganda in het oosten. De bevolking telt 116 miljoen mensen, verdeeld over honderden etnische gemeenschappen met evenzoveel talen en dialecten. Vier nationale talen zijn aangewezen om cohesie te bevorderen. De provincies Noord- en Zuid-Kivu, met grote steden als Goma en Bukavu, staan gedeeltelijk onder controle van de M23-rebellenbeweging, gesteund door Rwanda. Die gebieden liggen bijna 2.500 kilometer van de hoofdstad Kinshasa, gescheiden door regenwoud, rivieren en slecht begaanbare wegen. Veel mensen in het oosten zijn nooit in Kinshasa geweest. Omgekeerd geldt hetzelfde. Toch noemen velen het Stade des Martyrs in Kinshasa — waar de nationale ploeg speelt — gewoon "thuis".
Voetbal doet wat de politiek niet lukt
Na het gelijkspel tegen Portugal barstten de festiviteiten los — niet alleen in Kinshasa, maar ook in Lubumbashi, in de Katanga-regio met haar eigen afscheidingsgeschiedenis, en in Goma en Bukavu. Na de zege op Oezbekistan was de vreugde nog groter en uitbundiger. Veron Mosengo Omba, de pas verkozen voorzitter van de Congolese voetbalbond en voormalig secretaris-generaal van de Afrikaanse voetbalconfederatie, liet zich zichtbaar ontroeren: "Zelfs in de bezette gebieden van Oost-Congo zie je mensen de straat op gaan om te dansen. Het is ongelooflijk. Wat deze jonge spelers ons hebben gegeven, is een onverwacht geschenk." De Congolese president Félix Tshisekedi sloot zich daarbij aan: "Elke overwinning, elke gehesen vlag, versterkt onze trots, onze nationale identiteit en de onzichtbare fundamenten van onze eenheid." Mensen zongen samen het volkslied, zwaaiden met de Congolese vlag en dansten tot diep in de nacht — of ze nu in bezet gebied leefden of niet.
Meer dan een sportprestatie
De selectie weerspiegelt een ander aspect van modern Congo. Van de 26 geselecteerde spelers groeide maar liefst 21 op buiten het land. Aaron Wan-Bissaka, Axel Tuanzebe en Aaron Tshibola speelden allen voor Engelse jeugdteams voordat ze kozen voor de Luipaarden — en staan nu tegenover de Three Lions. Anderen werden groot in België, Frankrijk of Zwitserland. Die diaspora-spelers worden in de thuissituatie soms bekritiseerd als te ver verwijderd van de dagelijkse realiteit. Maar zij zijn het die de ploeg steunen in Noord-Amerika. Dat gebeurt ook letterlijk: de visumbeperkingen van de Trump-administratie troffen meerdere landen, waaronder de DR Congo, waardoor de overgrote meerderheid van de supporters die deze reis hun leven lang hadden willen maken, niet kon afreizen. Ook geaccrediteerde journalisten kregen nauwelijks toegang. De Leoparden werden in de VS daarom gedragen door de Congolese gemeenschappen die al in Noord-Amerika wonen. Houston, de uitvalsbasis van de ploeg, veranderde in een verlengstuk van Kinshasa. Duizenden mensen kwamen opdagen — velen reden urenlang, anderen staken staatsgrenzen over. Een ploeg die grotendeels in het buitenland leeft, gesteund door supporters die ook in het buitenland leven: misschien is er geen treffender beeld van het hedendaagse Congo.
Meer dan een sportprestatie
Wat er ook gebeurt tegen het Engeland van bondscoach Thomas Tuchel, dit WK is voor de DR Congo al geslaagd. Niet enkel omdat de Luipaarden de laatste 32 hebben bereikt voor het eerst in 52 jaar. Maar omdat voetbal, voor enkele weken, aan miljoenen mensen iets heeft laten voelen wat politiek, geschiedenis en conflict hen zo vaak ontnemen: het besef dat ze, ondanks alles, deel uitmaken van hetzelfde verhaal.
Gerelateerd
Bron: Via The Guardian (GNews)
Reacties
- Wees de eerste die reageert.