Nederland heeft zevende keer via strafschoppen afscheid genomen: hoe ontsnappen we uit het penaltytrauma?
Nederland verliest voor de zevende keer op een eindtoernooi via strafschoppen, wat het Nederlands elftal opnieuw confronteert met een blijvend probleem: slechts twee van tien penaltyreeksen werden gewonnen, veel minder dan bijvoorbeeld Duitsland. Het penaltytrauma dateert uit 1992 en herhaalde zich op meerdere toernooien, waarbij experts wijzen op onvoldoende structurele training, het mentale gewicht van eerdere mislukkingen en gebrek aan psychologische voorbereiding, hoewel mentale trainingmethodes zoals visualisatie de kans op falen onder druk zouden kunnen verkleinen.
Een reeks van ellende: drie missers in vijf schoten
Keeper Bart Verbruggen werkt de bal ongelukkig tegen zijn eigen hak in het doel, Quinten Timber schiet ver naast. Bondscoach Ronald Koeman benoemt het kernprobleem na afloop: drie gemiste strafschoppen van vijf schoten is simpelweg te veel op dit moment van het toernooi. Het Nederlands elftal voegt zich opnieuw in een lang rijtje van teleurstellingen. In totaal heeft Nederland slechts twee van tien penaltyreeksen op eindtoernooien gewonnen. Ter vergelijking: Duitsland slaagt erin zes van acht series succesvol af te sluiten.
Het begon in 1992: waar komt het penaltytrauma vandaan?
Sporthistoricus Jurryt van der Vooren dateert het Nederlandse penaltytrauma op het EK van 1992. Marco van Basten miste toen de beslissende strafschop in de halve finale. Het patroon herhaalde zich op volgende Europese eindtoernooien: Clarence Seedorf miste in 1996 tegen Frankrijk, en op het EK van 2000 liep het compleet uit de hand. Van der Vooren: "Nederland was echt veel beter, maar miste al twee penalty's in de reguliere speeltijd tegen Italië. Dit bleek uiteindelijk de sleutelwedstrijd in ons penaltytrauma." Sindsdien gebeurde het opnieuw op de WK's van 1998, 2014 en 2022.
Een lichtpunt: de keeperswissel van Van Gaal tegen Costa Rica
Niet alles was verloren. Op het WK van 2014 won Nederland de kwartfinale tegen Costa Rica dankzij een legendarische tactische zet. Bondscoach Louis van Gaal wisselde kort voor het einde van de verlenging keeper Jasper Cillessen uit voor Tim Krul – puur om de strafschoppenserie te winnen. Het werkte. Krul was onhoudbaar. Maar het succes was van korte duur: in de halve finale verloor Oranje opnieuw via penaltyreeksen, nu tegen Argentinië.
Te weinig structureel trainingswerk op strafschoppen
Penaltyspecialist Paul Vrenken, die onder meer FC Den Bosch hielp verbeteren, wijst op een fundamenteel probleem: penaltytraining vindt onvoldoende structureel plaats. "Normaal komen strafschoppen maar een paar keer per jaar voor in reguliere competities," zegt Vrenken. "Maar op grote toernooien gebeurt het veel vaker. Spelers hebben het dan niet voldoende geautomatiseerd." Hij observeert grote verschillen in aanpak. "Wout Weghorst bijvoorbeeld legt de bal neer, stapt enkele passen achteruit en schiet vastberaden. Maar veel spelers veranderen onder zenuwen opeens van aanpak: ze houden in, huppelen, of gaan ineens recht achter de bal staan. Dat werkt gewoonweg niet."
Mentaal steeds lastiger: spelers dragen al zeven 'mislukkingen' mee
Volgens Van der Vooren wordt de psychologische belasting voor Nederlandse voetballers steeds zwaarder. "Zij moeten niet alleen deze ene strafschoppenserie winnen, maar eigenlijk het hele nationale trauma verhelpen. Iedereen praat erover, en dat weegt." Dit verklaart waarom louter technische voorbereiding onvoldoende is. Sportpsycholoog Nico van Yperen van de Rijksuniversiteit Groningen erkent het fenomeen: "Spelers denken natuurlijk aan alle vorige keren dat het fout ging. Net als wij als toeschouwers."
Mentale training: visualiseren en omgaan met druk
Volgens Van Yperen is het mentale aspect wel degelijk trainbaar. "De druk van een WK is uniek, maar je kunt die atmosfeer wel nabootsen." Hij noemt visualisatie als bewezen techniek: spelers doorlopen de hele penaltyreeks in gedachten. "Bij mentale training gaat het niet om het onderdrukken van angst of onrust, maar om leren ermee om te gaan op een constructieve manier," aldus de hoogleraar. Van der Vooren sluit zich daarbij aan: "Zonder grondige mentale voorbereiding ontsnapt Nederland niet aan dit trauma." Van Yperen tempert verwachtingen: "Mentale training garandeert geen succes. Maar het verkleint wél aanzienlijk de kans op falen onder druk."
Related
Source: Via NOS Voetbal
Comments
- Be the first to comment.