Ballon d'Or: Een award die voetbalbriljantheid te beperkt definieert
Harry Kane's winst onderstreept structurele problemen van voetbals meest prestigieuze individuele prijs. Celebrity-cultuur, bias naar aanvallers en Europese dominantie bepalen wie erkend wordt als beste speler ter wereld.
Een award waarvan het bereik steeds nauwer wordt
De Ballon d'Or staat sinds 1956 bekend als het voornaamste individuele onderscheiding in het voetbal. Met Harry Kanes triomf voor Bayern München dit jaar staat voor het eerst sinds Michael Owen in 2001 weer een Engelsman bovenaan. Toch roept zijn zege een fundamentele vraag op: hoe meet je individuele uitmuntendheid in een teamsport? Twee decennia lang werd die vraag overschaduwd door de titanenstrijd tussen Lionel Messi en Cristiano Ronaldo. Van 2008 tot 2017 verdeelden zij elk jaar de trofee onder elkaar. Messi eindigde met een record van acht prijzen, Ronaldo met vijf — samen goed voor 13 van de 17 awards tussen 2008 en 2025. Hun duel bracht ongekende aandacht voor de prijs, maar drukkte ook lastige onderliggende kwesties weg.
Commercialisering verschuift de focus
De Ballon d'Or is uitgegroeid tot spektakel in een voetbal dat volop als entertainmentindustrie functioneert. Individuele spelers zijn tegenwoordig merken geworden, en marketingpartijen hebben zich daarop ingesteld. Steve Martin van MSQ Sport + Entertainment stelt dat atleten nu hun eigen profiel en aanhang opbouwen, onafhankelijk van hun club. "Ze beheersen hun eigen lot en vermarkten zichzelf," aldus Martin. Niet iedereen juicht dit toe. Oud-Zwitsers verdediger Ramon Vega waarschuwt: "De commercialisering en monetisering van deze award stuurt het niet de goede kant op." Hoewel de prijs als spektakel is gegroeid, mag die aandacht de vraag niet verdoezelen wat echte uitmuntendheid betekent.
Aanvallers overnemen het podium, verdedigers blijven in de schaduw
Het voetbal bouwt voort op de bijdrage van alle posities. Toch zijn doelmannen en verdedigers systematisch ondergewaardeerd bij de Ballon d'Or. Russisch doelman Lev Yashin blijft sinds 1963 het enige voorbeeld van een doelman die won. Italiaan Fabio Cannavaro was in 2006 de laatste verdediger — na zijn wereldbekerwinst als aanvoerder. Verdedigers als Franz Beckenbauer en Matthias Sammer vormden uitzonderingen, niet de regel. "Doelmannen en verdedigers zijn ook onderdeel van het spectakel. Aanvallers spelen niet alleen onder elkaar," zei Cannavaro destijds tegen France Football. "Als een keeper zo'n vijftien wedstrijden per seizoen redt, verdient hij erkenning." De waarschuwing heeft weinig veranderd. Voetballezers blijven voornamelijk naar Europese topcompetities kijken en belonen aanvallers en middenveldspelers.
Europa dicteert wie 'de beste ter wereld' is
Bijna vier decennia lang mochten alleen Europese spelers de award winnen. Pas in 1995 werden speelers van alle nationaliteiten bij Europese clubs toegelaten. Nog eens twaalf jaar later — in 2007 — opende de award zich voor spelers overal ter wereld. Die verschuivingen hadden moeten betekenen dat voetbalbriljans globaal herkend zou worden. In de praktijk blijkt Europa nog altijd centrale positie in te nemen. Wanneer George Weah uit Liberia in 1995 als eerste niet-Europeaan won na sterke optredens voor PSG en AC Milan, leek een deuren openen. Maar 31 jaar later is hij nog altijd de enige Afrikaan met de prijs. Weah zelf toont zich verbaasd: "Ik ben verrast dat geen ander Afrikaans speler na mij heeft gewonnen. Ik denk dat er anderen zijn geweest die het verdienden." Cameroonse spits Samuel Eto'o — voormalige winnaar van Champions Leagues en met Barcelona en Inter — had sterke gronden voor ontevredenheid. Trainer José Mourinho, die hem bij Inter coachte, was duidelijk: "Het is moeilijk te begrijpen dat Samuel Eto'o nooit de Ballon d'Or won, gegeven zijn indrukwekkende carrière. Hij speelde drie Champions Leaguefinales, won er twee met Barcelona en scoorde in beide finales. Hij was jaren de beste spits ter wereld en verdiende naar mijn mening deze prijs." Zoiets als Eto'o's afwezigheid stelt vragen over hoe het selectiecomité spelers van buiten Europese en Zuid-Amerikaanse topvoetbal waardeert.
Mondiale stemmen, Europese uitkomsten
France Football trekt stemmers uit ruim honderd landen aan, met een shortlist van dertig kandidaten. Toch vertaalt geografische spreiding van kiezers zich niet in erkenning van globaal voetbaltalent. De organisator moet investeren in een werkelijk wereldwijd oog voor het spel en kandidaten beoordelen op basis van hun prestaties — ongeacht thuisland of competitie waar zij spelen.
Voetbal verdient een award die voetbal waardeert
De Ballon d'Or moet zijn andere gebreken aanpakken. Het voetbal is een collectieve sport waar keepers, verdedigers, middenvelders en spitsen allen essentieel zijn. Individuele erkenning dient dat evenwicht te weerspiegelen. En de commerciële groei mag niet afleiden van de voetbalbijdrage waarvoor de award werd ingesteld. Zolang de prijs wordt beheerst door Europese topcompetities en de grootste sterren, kan zij niet waarheid maken om de beste voetballer ter wereld te vinden. Dat vergt een award die uitmuntendheid op alle posities en alle continenten erkent.
Related
Source: Via Al Jazeera (GNews)
Comments
- Be the first to comment.